1. Ana Sayfa
  2. Makaleler
  3. 2018 / Sayı 40
2018 — Sayı 40

AKADEMİK ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA RUS DİLİNDE TÜRKÇENİN İZLERİ

Yergali Yesbossynov ID
DOI: 10.17498/kdeniz.437442
PDF Export: RIS BibTeX EndNote
TR pp. 92–100
Received 14.09.2018 Accepted 09.10.2018 📅 Published 20.12.2018 Okuyucu 6
Kuruluş
2009
Periyot
Yılda 4 kez
Mar · Haz · Eyl · Ara
ISSN (Basılı)
1308-6200
E-ISSN (Elektronik)
3062-4126
Yayıncı
Kültür Ajans
https://www.kulturajans.com
Baş Editör
Dr. Semih BABATÜRK
Kyrgyz-Turk Manas University, Kyrgyzstan
ID 0000-0002-6778-4204

Özet

ÖZ Türkçe, bugün Atlas Okyanusu’ndan Japon Denizi’ne kadar yaklaşık 12 milyon kilometre karelik bir alanda 220 milyon nüfusun konuştuğu, yüze yakın ülkede öğretiminin yapıldığı, kökleri tarihin en eski dönemlerine kadar uzanan, 600 bini aşkın söz varlığına sahip bir dünya dilidir. Türkçenin bu kadar yaygın olmasının ve akabinde diğer dilleri etkilemesinin arka plânında, bu dilin güçlü siyasî yönetim dili olması, zengin fonetik yapısı ve edebî gücü yatmaktadır. Slav dilleriyle Türk dilleri ilişkileri M.S. birinci yüzyılda başlamıştır. Bilim adamları bu ilişkileri birçok tarihsel devrelere göre sınıflandırmaktadır. İlk devir tahminen І-VІІІ yy. Doğu Avrupa yörelerinde yaşayan Slavlar ile Hun boyları arasında yer alan Avarlar, Hazarlar ve Edil Nehri havzasında yaşayan Bulgarlar arasında olan ekonomik ilişkilerdir. Bu devirde Slav dillerine Türkçeden genellikle kişi adları, yer ve su (nehir) adları geçmiştir. İkinci devir ІХ-ХІІ yy. arasıdır. Kyev Devletinin ortaya çıkmasıyla Slav taifeleri ilk önce Peçeneklerle, Uzlarla, Torklarla, Berendilerle ilişki kurarak daha sonraki Oğuz ve Kıpçak taifeleriyle olan ilişkilerinin zeminin hazırlamıştır. Bazı Türkologlara göre bu devirdeki Türkçe alıntı kelimeler Kıpçakçadır. Hiç şüphesiz Ruslarla Türkler arasındaki ilişkiler de çok eski dönemlerden günümüze kadar süregelmiştir. Uzun yıllar aynı coğrafyada yaşayan, bazı dönemlerde mücadele içerisinde olan iki milletin, sözü edilen süreç içerisinde kültürel etkileşim içerisine girdiğine de şahit olmaktayız. Rusçadaki Türkçe kelimeler Rus literatüründe “Türkizm” olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada önce Rusçadaki Türkçe kelimelerle ilgili Rus bilim adamlarının yaptıkları çalışmalar sıralanacak, ardından da Rusçanın evcil hayvan söz varlığında Türkçenin izleri gözler önüne serilmeye çalışılacaktır.

EN Özet

Nowadays, Turkic languages are world languages with more than 600 thousand
words, which roots date back to the early estimates of history. In the background of the fact
that Turkic people are so widespread and then influencing other languages, these languages
are strong languages of political administration, rich in phonetic structure and literary
power. Slavonic languages and Turkic languages associations started in the first century.
Scientists classify these associations according to many historical circles. The first period is
estimated to be І-VІІІ centuries. The Avars, which lie between the Slavs living in the
Eastern European regions and the Huns, are the economic relations between the Khazars
and the Bulgarians living in the banks of the Edil River. In this age, Slavic tribes generally
passed names, places and water (river) names. Second cycle is ІХ-ХІІ centuries. According
to some Turkologists, this periodical Turkic quotation words are of Kipchak language.
There is no doubt that the relations between the Russians and the Turkic people have
continued from the ancient times to the present day. We are witnessing that the two nations
that have lived in the same geographical region for many years and struggled in some
periods, have entered into cultural interaction in the mentioned process. The fact that there
are still many Turkic translations in the Russian language is important because it shows the
density of cultural contacts in the past. Turkic words in Russian are called "Turkism" in
Russian literature.

Anahtar Kelimeler

TR
Türkçe Rusça Türkizm dil etkileşimi
EN
Russian Sociolinguistics Turkism Turkic language interaction
RU
русский тюркский тюркизм языковое взаимодействие социолингвистика