Since its foundation, Ottoman State classified and recorded in the Tahrir Defterleri
(Tax Registers) the territories it conquered according to their revenues. Based on these
records, researchers endeavour to have estimated demographic data on the Ottoman State.
Similar practices continued as part of other practices in the later periods of the Empire such
as Avârız Defterleri, Temettü’ât Defterleri, etc. In the Ottoman State, the first census in
modern sense was conducted in Anatolia and Rumelia provinces during the reign of Mahmut
II in 1831 (H. 1251). This census included only male population. It appears that the census
starting in 1831 continued for 3-5 years. At the time, the census in Ardanuc sanjak of Cıldır
province was carried out in 1251 in the Islamic calendar (A.D. 1835). This census recorded
Muslim and non-Muslim populations in central Ardanuc and its villages. Ardanuc register of
1835 including Muslim, non-Muslim and Copt registers provides information about the male
population in a total of 48 settlements with Ardanuç Kal’ası as the centre in Ardanuc sanjak.
Some of the villages mentioned in the study may not be within the borders of Ardanuc
municipality today. When conducting a census in the region, officials Muslims, Armenians
and Copts in separate books in line with the general purposes of the census, i.e. recruitment
and taxation. Drawing from the data on this census, this study presents assessments based on
such data as physical characteristics, occupation, taxation status and age of working
population or those who were available for work in households, and particularly of the head
of household in the registers.
Batıda yeniçağla birlikte toplum bilimcileri nüfusun niteliği üzerinde araştırma ve incelemede bulunmuşlar, hemen hemen her ülkede bunun için nüfus sayımları bilimsel bir biçimde yapılmaya başlanmıştı. Sayım sonuçları üzerine değerlendirmeler yapılarak sorunlara çözümler aranmıştır. Osmanlı Devleti’nde kuruluştan hemen sonra «Memleket Tahriri» adı altında öncelikle fethedilen topraklar üzerindeki halkın gelirlerini ve ellerinde bulundurdukları araziyi saptamak için sayımlar ve yazımlar yapılmıştır. Nüfusla ilgili bilgilerin en önemli kaynağı olan tahrir defterlerinin amaçları ve tutulma usullerine bakarak, günümüz benzeri nüfus hizmetlerinin aynısını buralarda görmeye imkân yoktur.Osmanlı devletinde 1831 (Hicri 1251) yılında Rumeli ve Anadolu vilayetlerinde modern anlamda yapılan ilk nüfus sayımı olarak değerlendirilmektedir. Bu nüfus sayımı üç-beş yılda tamamlanabilmiştir. Çıldır eyaletine bağlı olan Ardanuç sancağına ait nüfus sayımı Hicri 1251 tarihinde yapılmıştır. 1 Muharrem 1251 Hicri tarihi Miladi olarak 29 Nisan 1835 tarihine denk gelmektedir. Bu sayımda Ardanuç merkez ve köylerinin Müslüman ve Gayrimüslim nüfus sayımları yapılmıştır.İncelenen 1835 tarihli Ardanuç nüfus defterinde, Ardanuç sancağına bağlı merkez Ardanuç Kal’ası olmak üzere 48yerleşim yerinin erkek nüfusuna yer verilmiştir. Bu köylerde nüfus sayımı yapılırken sayımın genel amaçları olan askere alma ve vergilendirme esasına uygun olarak Müslüman, Ermeni ve Kıptiler ayrı defterlere yazılmıştır. Bu çalışmada nüfus sayımında yer alan verilerden hareketle defterlerde başta hane reisi olmak üzere hanede çalışan veya çalışabilir durumdaki nüfusun mesleği, vergilendirme durumu ve yaşı gibi bazı verilerden yola çıkarak değerlendirmeler yapılmıştır.