Makalemizde, Gence-Karabağ Eyâleti ile ilgili arşiv belgelerinin listesi verildikten sonra 1727 tarihli “Gence-Karabağ Eyâleti’nin Mufassal Defteri” hakkında kısa bilgiler açıklanmıştır. Tahrir defteri kayıtlarından yararlanarak XVIII. Yüzyılın ilk yarısında eyaletin su kaynakları, su ve ding değirmenleri, bezirhane gibi teknik işletmeler, mumhane, boyahane, sabunhane dabbaghane, bakırhane gibi sanayi kolları ve cami, mescit, dükkan, kervansaray, fırın, hamam gibi sosyal tesisler incelenmiştir.XVIII. Yüzyıl ilk yarısında eyâletin en gelişmiş sanayi kolu değirmenciliktir. Nehirleri bol olan bu eyâlette tahrir defterlerinde “âsiyâb” olarak adlandırılan toplam 1162 değirmen faaliyet göstermekteydi. Bu değirmenlerden yıllık hasıl olunan vergi 146.420 akçe olmuştur. Eyâlette ayrıca ding adlanan “Pirinç değirmenleri” vardı. Bunların sayı 219 olup vergisi 74.290 akçe idi. Gence-Karabağ Eyâleti’nin merkezi olan Gence Büyük İpek Yolu üzerinde yerleşmiş olup bölgenin stratejik noktalarından idi. “Hazine” anlamını taşıyan bu şehir Cin ve Avrupa arasında bir “köprü” idi.
In our article, after listing the archival documents about Gence-Karabakh region, we
provided brief information about “the detailed state recordings of Gence-Karabakh region“
dated 1727. By using the state recordings, we examined the social facilities such as: water
resources, water and ding mills1 and technical establishments like: mosque, mumhane, dye
house, soapery, dabaghane copper shops of the first half of XVIII century.
In the first half of XVIII century, the most advanced industry was milling. The
province with abundant rivers had 1162 mills that was named as "âsiyâb" The annual
income from this meals was 146.420 akche. In the province there was rice mills that was
known as ding mills. The number of such mills was 219 and the tax taken from them
totalled 74.290 akche. Gence, the centre of Gence-Karabakh province was situated on the silk road and at the
most strategic points of the region. Genca, that means treasure was a bridge between Chine
and Europe.