Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, yayın süreçlerinde en yüksek etik standartları benimsemekte olup tüm paydaşların (yazar, hakem, editör ve yayıncı) etik ilkelere uygun hareket etmesini zorunlu kılar.
Derginin etik politikaları, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan Core Practices ve ilgili uluslararası rehberler temel alınarak oluşturulmuştur.
Dergide tüm başvurular çift kör hakemlik (double-blind peer review) sürecinden geçirilmektedir.
1. Hakemli Yayıncılığın Önemi
Hakemlik süreci, bilimsel araştırmaların doğruluğunu, özgünlüğünü ve akademik kalitesini güvence altına alan temel bir mekanizmadır. Bu süreçte tüm tarafların etik sorumluluklarını yerine getirmesi zorunludur.
2. Yazarların Etik Sorumlulukları
Yazar(lar):
- Gönderilen çalışmanın özgün olduğunu, daha önce yayımlanmadığını ve eşzamanlı olarak başka bir dergide değerlendirmede olmadığını beyan eder.
- Tüm kaynaklara doğru, eksiksiz ve uygun biçimde atıf yapmakla yükümlüdür.
- Finansal, kurumsal veya kişisel çıkar çatışmalarını açıkça beyan etmelidir.
- Gerekli durumlarda etik kurul onayı, veri kullanım izinleri ve telif haklarını sağlamış olmalıdır.
- Hakem ve editörler tarafından talep edilmesi halinde ham veri ve analizleri sunmalıdır.
- Araştırmada intihal, veri uydurma (fabrication), veri çarpıtma (falsification), dilimleme (salami slicing) ve tekrar yayın (duplicate publication) gibi etik ihlallerin bulunmadığını taahhüt eder.
- Yayınlandıktan sonra önemli bir hata tespit edilmesi halinde editör ile iş birliği yaparak düzeltme (corrigendum) veya geri çekme (retraction) sürecine katkı sağlar.
Tüm başvurular benzerlik tespit yazılımları aracılığıyla taranır.
3. Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Hakemler:
- Yalnızca uzmanlık alanlarına giren çalışmaları değerlendirmelidir.
- Değerlendirmelerini tarafsızlık, nesnellik ve gizlilik ilkeleri doğrultusunda yürütmelidir.
- Çıkar çatışması durumunda değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
- Değerlendirilen çalışmayı gizli tutmalı ve üçüncü kişilerle paylaşmamalıdır.
- Yorumlarını bilimsel, yapıcı ve saygılı bir dil ile sunmalıdır.
- Belirlenen süre içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
Hakemlere sağlanan herhangi bir teşvik veya ödeme (varsa), değerlendirme sürecinin bağımsızlığını etkilemez.
4. Editörlerin Etik Sorumlulukları
Editörler:
- Başvuruları bilimsel kapsam ve kalite açısından ön değerlendirmeye tabi tutar.
- Değerlendirme sürecini adil, tarafsız ve şeffaf şekilde yürütür.
- Kararlarını yalnızca çalışmanın akademik niteliğine dayanarak verir.
- Tüm süreçlerde gizlilik ilkesini korur.
- Kendi çıkar çatışmalarını beyan eder ve gerekli durumlarda süreci devreder.
- Etik ihlal şüphesi durumunda COPE yönergelerine uygun soruşturma süreçlerini başlatır.
- Gerekli durumlarda düzeltme, geri çekme (retraction), endişe bildirimi (expression of concern) yayımlar.
5. Yazarlık ve Katkı (Authorship) Politikası
- Yazarlık yalnızca çalışmaya anlamlı akademik katkı sağlayan kişilerle sınırlıdır.
- Tüm yazarlar makalenin son halini onaylamalıdır.
- Yazar katkıları (ör. CRediT taksonomisi) açıkça beyan edilmelidir.
- “Onursal (gift) yazarlık” ve “hayalet (ghost) yazarlık” kabul edilmez.
- Finansman ve destek kaynakları eksiksiz şekilde belirtilmelidir.
6. Geri Çekme (Retraction) Politikası
Bir makale aşağıdaki durumlarda geri çekilebilir:
- Ciddi etik ihlal tespiti
- Veri hataları veya güvenilirliği zedeleyen bulgular
- İntihal veya mükerrer yayın
Geri çekme kararları COPE yönergeleri doğrultusunda alınır ve kamuya açık şekilde duyurulur.
7. Düzeltme (Correction) Politikası
Yayınlanmış makalelerde tespit edilen hatalar:
- Erratum / Corrigendum olarak yayımlanır
- Makalenin orijinal versiyonu ile ilişkilendirilir
- Okuyucular açık şekilde bilgilendirilir
8. Etik İhlaller ve Soruşturma Süreci
Etik ihlal şüphesi durumunda:
- Editörler COPE akış şemalarına uygun hareket eder
- Taraflardan savunma talep edilir
- Gerekirse kurumlara bildirim yapılır
- Süreç şeffaf ve belgelenebilir şekilde yürütülür
9. Yayıncı Tarafsızlığı ve Editoryal Bağımsızlık
Derginin yayımcısı Kültür Ajans, editoryal süreçlere müdahale etmez.
Tüm kararlar:
- Editör kurulu
- Bağımsız hakemler
tarafından bilimsel ölçütler doğrultusunda alınır.
Editoryal süreçler tam bağımsızlık (editorial independence) ilkesi ile yürütülür.
10. Kaynaklar
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi’nin yayın etiği politikası, başta Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan Core Practices olmak üzere uluslararası etik standartlara dayanmaktadır.
Dergimiz, COPE ilkelerine tam uyum sağlamayı taahhüt eder ve yayın etiğine ilişkin tüm süreçlerde COPE rehberlerini esas alır.
COPE tarafından yayımlanan etik ilkelere ve rehber dokümanlara aşağıdaki bağlantı üzerinden erişilebilir:
https://publicationethics.org/guidance