1. Главная
  2. Статьи
  3. 2021 / Sayı 52
2021 — Sayı 52

LEFEBVRE VE FOUCAULT’DA MEKÂN: KURAMSAL BİR TARTIŞMA

Mahmut Karaçizmeli ID
DOI: 10.17498/kdeniz.996269
PDF Export: RIS BibTeX EndNote
TR pp. 166–178
Received 16.09.2021 Accepted 20.10.2021 📅 Published 26.12.2021 Читателей 17
Основан
2009
Периодичность
Выходит 4 раза в год
Мар · Июн · Сен · Дек
ISSN (Печатный)
1308-6200
E-ISSN (Электронный)
3062-4126
Издатель
Kültür Ajans
https://www.kulturajans.com
Главный редактор
Dr. Semih BABATÜRK
Kyrgyz-Turk Manas University, Kyrgyzstan
ID 0000-0002-6778-4204

Аннотация

Felsefede zamanın mekâna karşı kurduğu egemenliğin sarsılmasında, “mekânsal dönüş” döneminin önde gelen iki düşünürü Henri Lefebvre ve Michel Foucault’nun payı yadsınamaz boyutta büyüktür. Bu iki düşünürün mekânı ele alış şekilleri, kendilerinden sonra da geniş yankı uyandırmıştır. Lefebvre ve Foucault’un kuramları, mekânı mekânla düşünen, mekân düşüncesinin ve kent mekânının zaman içindeki dönüşümlerini açıklayan ve bütün bu tartışmaları sosyal ve siyasal pratiklerle ilişkili bir şekilde sunan yapısıyla, günümüzde de önemini korumaktadır. Lefebvre’in felsefe, tarih, fizik, metafizik, sanat, psikanaliz, dilbilimi ve ilahiyata kadar uzanan, oldukça geniş bir alana sirayet eden mekâna ilişkin düşünceleri, sonraki dönemde yapılacak çalışmalar için de sıklıkla başvurulan bir kaynak niteliğindedir. Bu çalışmada mekânsal dönüş döneminin literatürü incelenmiş, Lefebvre’in sonraki dönemlerde “mekân üçlemesi” olarak yaygınlaşacak olan kavramları açıklanmıştır. Çalışmada gündelik pratiklerle ilişkili “algılanan mekân”, erkin kurguladığı, virtüel-aktüel uzamları bulunan “tasarlanan mekân” ve Lefebvre’in “temsil mekânı” olarak adlandırdığı ve heterotopi kavramıyla bağlantılı, farklılıklara ve dirençlere referans veren “yaşanan mekân” ele alınmıştır. Araştırmada Lefebvre’in bu kavramları, Mekânsal Dönüş Dönemi’nin bir diğer önemli düşünürü Michel Foucault’nun heterotopya kavramıyla karşılaştırılarak yorumlanmıştır. Foucault’da farklılıklara, norm dışına ve gelip geçiciliğe vurgu yapan heterotopik mekânlar, fiziki uzanımlarıyla örneklendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı benzer dönemlerde mekanla ilgili düşünceler ortaya koyan ve sosyal bilimler, felsefe ve mimaride birçok akademik çalışmaya esin kaynağı olmuş bu iki düşünürün mekâna bakışlarındaki farkları, benzerlikleri ve kavramları kullanma biçimlerini analiz ederek mekân literatürüne katkı sağlamaktır

EN Аннотация

In philosophy, in undermining the time's dominance over space, the share of Henri Lefebvre and Michel Foucault, two leading thinkers of the period of "spatial turn," is undeniably huge. The way these two thinkers handled the space made a splash even after themselves. The theories of Lefebvre and Foucault remain important today, with the structure of the place contemplating space, explaining the transformations of space and urban space over time, and presenting all these discussions in a manner associated with social and political practices. Lefebvre's considerations of the space, which extends to philosophy, history, physics, metaphysics, art, psychoanalysis, linguistics, and theology, are often regarded as a reference for subsequent studies. This study investigated the literature of the spatial turn period, explaining Lefebvre's concepts, which would become common in later periods as the "spatial trilogy." The study discussed the "perceived space" associated with everyday practices, the "designed place" where the power fictionalized, with virtual-actual extensions, and the "inhabited space," which Lefebvre called a "space of representation," which refers to differences and resistances associated with the concept of heterotopy. In the study, Lefebvre's these concepts are interpreted by comparing them to the concept of the heterotopia by Michel Foucault, another important thinker of the Period of Spatial Turn. In Foucault, heterotopic spaces with an emphasis on differences, out-of-the-norm, and ephemerality are exemplified by their physical extensions. The aim of this study is to contribute to the space literature by analyzing the differences, similarities, and concepts in which these two thinkers, who have expressed ideas about space in similar periods and inspired many academic studies in social sciences, philosophy, and architecture, have viewed the space.

Ключевые слова

TR
mekân mekânsal dönüş mekân üçlemesi temsil iktidar heterotopya.
EN
representation space Spatial Turn Space Trilogy Power Heterotopia
RU
пространство пространственная философия триада пространства представление власть гетеротопия

Список литературы 4

  1. 1.
    (2023). Erken Cumhuriyet Döneminde Türk Modernleşmesi, Gündelik Hayat ve Sinema İlişkisine Lefebvreci Bir Bakış. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi. DOI: https://doi.org/10.47998/ikad.1333149
  2. 2.
    (2024). Katılımcı Tasarım Sürecinde Mekânın Yeniden Üretim Deneyimi: “Yaşayan Pamukkale Projesi”. Artium. DOI: https://doi.org/10.51664/artium.1381484
  3. 3.
    (2025). RESİM SANATININ OTURMA ODASI. Sanat Yazıları. DOI: https://doi.org/10.61742/sanatyazilari.1597126
  4. 4.
    (2026). Kadınların mekânsal deneyimleri: Kahramanmaraş depremi üzerine bir araştırma. İDEALKENT. DOI: https://doi.org/10.31198/idealkent.1642968