Bulunduğu stratejik coğrafi konumu nedeniyle Trabzon çok eski çağlardan beri Şark ve Garbın cazibe merkezi durumunda olmuştur. Tarihler boyu Garp, Şark, Kırım ve Ortadoğu’nun ticari faaliyetlerin kesişme noktası olmuştur. Ancak genelde seyyahların notlarıyla bu serüven dile getirilmiş ise de bilinçli olarak Trabzon ve çevresindeki misyoner faaliyetlere değinilmemiştir. Hâlbuki Trabzon tarihi içerisinde misyoner faaliyetlerin oldukça büyük bir rolü olmuştur. Daima Trabzon’a Asya’daki misyonerlik fealiyetlerinin kapısı gibi bakılmıştır. Bu anlayışın sonucunda arzu edilen hedefe ulaşmak için değişik kiliseler, okullar ve hatta 1282 tarihinde “DÎLENÇÎLER TARİKATI”, 1288 tarihinde “HATİP KARDEŞLER”, 1291 tarihinde ise “RAHÎB-PİLİGRAM KARDEŞLER CEMİYETİ” gibi dinsel teşkilatlanmalar yapılmıştır Bu nedenledir ki, misyonerlik anlayışının Pontusculuk ile yer değiştirdiğini ve 1908 yılında II. Meşrutiyetin ilanından sonra da Pontus’çuluk söyleminin yerini Yunanlılık konusu aldığını görmekteyiz. Söz konusu emellerin tüm Karadeniz’i kapsadığı bir gerçektir, ancak stratejik merkez olarak daima Trabzon seçilmiştir.
EN Özet
Trabzon has been an important center for its geopolitics place since it was founded. It was a meeting center for Eastern, Western, Crimea and Middle East. Although it was a meeting center for the visitors, else it was a meeting center for the Christian Missioners. History of Trabzon is full of too many missioner facilities. The West accepted it as a door for going to interior Asia. Even for this, different churches, beggar tariqa, sermon brothers, priest Piligram brothers so like these societies were founded since 1282. That’s why, Pontus Idea was used instead of missionaries after 1908, the Monarchy II. However, since 1908, Pontus has been using for Greek. In fact, the missioner facilities covered all Black Sea Region in the past. But its general center was only Trabzon along the history.