Erzurum şehri, Türk Tarihi açısından daima önemli bir yer olmuş, ancak en hareketli günlerini Milli Mücadele’nin teşkilatlanması aşamasında yaşamıştır. Çünkü Mondros Mütarekesi’nden sonra Türk vatanının çeşitli bahanelerle işgallere maruz kaldığı sırada ulusal birliğin ilk aşaması burada gerçekleşmiş, Türk’ün haklı feryadı bütün dünyaya buradan yükselmiştir. Erzurum’un bu kutlu yoldaki en eşsiz rolü de kuşkusuz, Türk’ün varlığına son vermek isteyen dâhili ve harici düşmanlara karşı mücadele bayrağını açan Mustafa Kemal Paşa’ya hayatının en zor günlerinde kucak açması olmuştur. Ev sahipliği yaptığı Erzurum Kongresi’nin toplanarak haksız işgallere dur demesi; manda ve himayeyi kesinlikle reddedip tam bağımsızlığı ülkü edinmesi, bu mücadelenin en büyük aşamasını teşkil etmiştir. Bu nedenle M. Kemal Paşa’nın Erzurum’da kaldığı yaklaşık iki aylık sürede gerçekleştirdiği faaliyetler, aziz vatanın işgallerden kurtarılması yolunda hayati derecede rol oynamıştır.
The city of Erzurum has always been a significant place in Turkish history, yet it has
experienced the most stirred days during the National Struggle. It is because after the Armistice of
Mondros, when the homeland of Turkish people was exposed to occupation for various reasons, the first stage of national unity was realized here and the rightful cry of Turks rose from here to all over the world. The unique role of Erzurum in that blessed path has been undoubtedly to embrace Mustafa Kemal Pasha in difficult days of his life, unfurling the battle flag against the internal and external enemies who wanted to put an end the presence of the Turks. Erzurum Congress, hosted in Erzurum, constituted the major stage of this struggle by stopping the unjustified occupations, rejecting absolutely mandate and commitment, and adopting full independence as an ideal. For this reason, activities conducted by M. Kemal Pasha in Erzurum for two months played a vital role in rescuing precious homeland from the
occupation.