Bu makalenin konusu, Ardahan’ın merkez ve Göle ilçelerindeki iki yerleşim olan Gölgeli ve Çobanköy’deki üç ayrı arkeolojik alandır. Bu arkeolojik alanlardan ilki Merkez ilçe yerleşimlerinden Gölgeli’nin 3.6 km güneybatısında yer alan bir Demir Çağı kalesi ve bu kalenin hemen batı kenarında kurulmuş bir yerleşimdir. Gölgeli Güneybatı Kalesi kayalık bir tepe üzerine, arazi şartlarına uygun olarak inşa edilmiş ve orta derecede korunabilmiş bir kalıntıdır. Burası, günümüzde Gölgeli köyü sakinlerinin yaylacılık faaliyetlerinde bulunduğu arazi sınırlarında yer almaktadır ve Ardahan ilinin merkez ilçesindeki ender Demir Çağı buluntu alanlarındandır. Seramik verilerine göre esasında M.Ö. II. binyıl içlerinde kurulmuş olması gereken bu arkeolojik alandaki en geç buluntular M.Ö. 7.-5. yüzyıllar arasına aittir. Makalemizin konusunu oluşturan ikinci arkeolojik alan Ardahan’ın Göle ilçesi merkezinin 26 km kuzeydoğusunda yer alan Çobanköy Kalesi ve Yerleşimi’dir. Bu arkeolojik alanda biri iç ve diğeri dış olmak üzere iki sıra sur tespit edilmiştir ve yoğun olarak Demir Çağı seramikleri arazi üzerinde gözlemlenmektedir. Yine arazi koşullarına göre inşa edildiği anlaşılan kalenin iç ve dış surları büyük ölçüde tahrip olmuştur. İç sur içerisinde iki adet yapı kalıntısı daha bulunur. Arkeolojik alanda ayrıca iki mezar kalıntısı tespit edilmiştir. Ancak bu mezarların yakın dönemlerde kaçak kazıcılar tarafından kazılıp tahrip edildiği anlaşılmaktadır. Son arkeolojik alan Çobanköy Kalesi ve Yerleşimi’nin 1,15 km doğusundaki bir Demir Çağı höyüğüdür. Bu höyük Çobanköy adlı yerleşimin hemen kuzeyinde yer almakta olup ne yazık ki Ardahan’da en yoğun kaçak kazılara maruz kalmış arkeolojik alandır. M.Ö. II. binyıla ait seramiklerin haricinde höyükte genel olarak M.Ö. 8.-5. yüzyıllar arasına tarihlenebilecek türden seramik buluntuları da tespit edilmiştir.
The subject of this article is three different archaeological sites in Gölgeli and Çobanköy,
located in the central and Göle districts of Ardahan. The first of these archaeological sites is
an Iron Age fortress located 3.6 km southwest of Gölgeli village from the central district and
a settlement which was built just western side of this fortress. It is located in the vast land
where the residents of Gölgeli carry our their livestock activities and one of the rare Iron Age
finds in the central district of Ardahan. The latest finds of this archaeological area which must
had been built in the second millennium BC according to the ceramics found in the field are
dated between the 7th and 5th centuries BC.
The second archaeological site that constitutes the subject of the article is the fortress of
Çobanköy and its settlement located 26 km northeast of the center of Göle district in Ardahan.
Two rows of fortification walls were detected in this archaeological site as one is interior and
other one is exterior Wall and numerous Iron Age ceramics were observed on the land. The
last archaeological site mentioned in the article is an Iron Age mound (höyük site) located at
1.15 km east of the fortress of Çobanköy. This mound is located just north of the settlement
of Çobanköy and unfortunately is one of the archaeological sites in Ardahan that has been
exposed to the most intense illicit excavations.