The goal of the work is to study the syntactic issues in the works by Guram Dochanashvili, in particular, it gives an overview of the parenthetical words and expressions. The study confirmed that the abundance of parentheticals is a unique style of the writer. In addition to individual parenthetical words, Guram Dochanashvili also uses parenthetical clauses clarifying and specifying a preceding sentence. We distinguished a parenthetical predicate and the predicate with parentheticals. Applying different forms of the parenthetical modifier in various case forms invalidated the opinion of scientists regarding lack of a syntactic cohesion between parenthetical members with the modified or clarified ones. Isolated, parenthetical modifiers were identified in the works by Guram Dochanashvili referred to the person of the verb or preceding statement. “Metaphoric appendices” drew special attention out of the parenthetical appendices. Parenthetical adverbial modifier of time out of the parenthetical adverbs had more possibility of expression. Parenthetical adverbial modifier of manner is more characterized for the literature which was also found in the stories by Dochanashvili. Several problems were identified: According to the widespread opinion, parenthetical words and expressions are not the part of the syntactical pair, however, based on our research, parentheticals build not only syntactical relationship and word combination, but also, they form combination with a whole clause. The word order is an important issue for the parentheticals having no grammatical function. Accordingly, parentheticals have a stylistic function. Predicate and appendix refute the opinion that only secondary parts of the sentence are used as parentheticals. As parenthetical words and expressions are widely used in the works of Guram Dochanashvili, it means that the syntax serves to the style.
Bu çalışmanın amacı, Guram Doçanaşvili’nin eserinde sözdizimsel bir meselenin araştırılması olup özellikle ayrık sözcükler ve deyimler üzerine durulmuştur. Araştırmada ayrık yapıların bolluğunun yazarın bireysel üslubunun bir özelliği olduğu ortaya koyulmuştur. Guram Doçanişvili’nin eserlerinde yalnızca tekil ayrık ögelere değil, aynı zamanda önceki cümleyi açıklayan ya da netleştiren ayrık cümlelere de rastlanmaktadır. Ayrık bağlayıcılar ile bağlayıcıya bağlı ayrık yapılar birbirinden ayırt edilmiştir. Ayrık tanımlayıcıların farklı hal biçimlerinde sunulmuş olması, bazı bilim insanlarının, bu tür yapıların sınır veya açıklayıcı ögelerle sözdizimsel bir bağlantısı olmadığı yönündeki görüşünü geçersiz kılmıştır. Doçanaşvili’nin eserlerinde, yüklemin şahsa veya ifadeye bağlı olarak, sınır ögesi ima edilen ayrık tanımlamalara rastlanmıştır. Ayrık takılardan özellikle “metaforik” takılar dikkati çekmiştir. Ayrık zarf tümleçleri arasında ifade gücü en yüksek olanlar, zaman zarfı işlevindeki ayrık yapılardır. Edebiyat sanatına özgü olan durum zarfı biçimindeki ayrık yapılar da Doçanaşvili’nin öykülerinde görülmüştür. Çalışmada üzerine durulacak birkaç konu da belirlenmiştir: Yaygın görüşe göre ayrık sözcükler ve deyimler sözdizimsel çiftler oluşturmaz. Ancak araştırmamıza göre, bu yapılar yalnızca sözdizimsel ilişki biçimi oluşturmakla kalmaz, bazen bir kelime grubunu ve hatta tüm cümleyi de oluşturabilir. Ayrıklık için önemli bir koşul, sözcük sırasıdır; bu sıra işlevden arındırılmıştır. Bu nedenle, ayrık yapılarda biçimbilimsel (istatistik) özellikler ön plana çıkmaktadır. Cümlenin yalnızca temel olmayan (tali) ögelerinin ayrık sayılabileceği görüşü, ayrık bağlaçlar ve takılar aracılığıyla çürütülmüştür. Guram Doçanaşvili’nin eserlerinde ayrık sözcükler ve deyimlerin çokluğu dikkate alındığında, sözdizimin burada üslubun hizmetinde olduğu söylenebilir.