İnsan davranışlarının kökeni konusunda birbiriyle çelişen pek çok görüş vardır. Sosyolojik, psikolojik, pedagojik, metafizik açıklamalar genel anlamda insan davranışlarını “özcü” ve “tözcü” şeklinde iki ana sınıflandırma altında ele alır. Özcü bakış açısı, genetik, sosyo-genetik ve dinsel motifler üzerinden açıklama yaparken, töz konusuna eğilen yorumlar ise genellikle eğitim, kültürel ortam, aile yapısı, deneyimler, sanat gibi insan ilişkilerine dayanan ve çoğu insan üretimi olan olguları öne çıkarır. Her iki görüşü de kapsayan eklektik yaklaşımlar da söz konusudur. Edebiyat, daha ziyade insanın duygu ve düşünce dünyasının şekillenmesi açısından önemli bir işleve sahiptir ve estetik, düşünsel ya da duyusal etki yaratarak kurgulama yoluyla ikinci türden bir bakış açısına denk düşer. Romanlar, tiyatro oyunları, öyküler, şiirler ve diğer edebi kurgular vasıtasıyla dili kullanarak insanın biçimlendirilebileceğini, davranışlarının değiştirilebileceğini, kişiliğin oluşturulabileceğini, hatta düşüncelerinin, bakış açılarının, ideolojisinin, inançlarının ve dünyayı algılama biçimlerinin de yeniden tasarlanabileceğini gösterir. Bu açıdan edebi yapıtlarla, yazarın/şairin toplumsal bir etkisi ve işlevi ortaya çıkar. Küreselleşmenin başat unsur haline geldiği çağımızda, edebiyatın ölümü üzerine ağıtlar yakmaya başlanmış olsa da her çağın kendine özgü bir ruhu vardır. Edebiyat da çağa uygun biçimde kendini küllerinden yeniden doğurmuş ve yeni biçimler ve teknikler altında yeniden kurmayı başarmıştır. Bu makalede, edebiyatın birey ve toplum yaşamında üstlendiği roller ve işlevler ekseninde, yazar, şair, sanat, edebiyat, ideoloji, toplumculuk, estetik değerler gibi pek çok öge kuramsal bir şekilde tartışılacaktır.
There are many conflicting views on the origin of human behaviour. Sociologic, psychologic, pedagogic and metaphysic explanations handle human behaviours under two main topics as “genaologic” and “materialistic”. The first view centers its arguments around genetics, socio-genetics and religious narratives, whereas the second brings forth such phenomena as education, cultural atmosphere, family structure, experiences, and art, which are based on human relations and man-made. There are, of course, eclectic approaches, which try to combine both classifications. Literature has an important function in the shaping of human emotions and ideas, which makes it akin to the second view as it creates an aesthetic, ideologic and emotional effect through constructing fictional themes, plots and characters. By means of novels, theater plays, stories, poetry and other fictional genres, literature shows that through the use of language, humans can be shaped, their behaviours can be transformed, identities can be designed, and their ideas, points of view, ideologies, beliefs and the way their perceive the world can be constructed. In this regard, the effect and functions of literay works, poems and authors become visible. In our age, where globalisation has become the main dominant reality, although some began to mourn upon the death of literature, every age has itw own soul. Literature, like other fields, has also created itself from its own ashes, and managed to construct its identity adopting new approaches and techniques. In this article, such concepts as author, poet, art, literature, ideology, communalism, aesthetic values will be theoretically discussed with a view to the roles and functions of literature in the lives of individuals and community.